Alerji

Alerji; yiyecek, içecek, ilaç, koku gibi birçok etkene vücudun gösterdiği aşırı tepkidir. Özellikle bahar aylarında, havada uçuşan polenler yüzünden birçok kişinin polen alerjisi baş gösterir. Bazı alerjiler, alınan bir takım önlemlerle engellenebilir iken bazı alerjiler için tedavi görmek gerekmektedir. Yunanca’dan dilimize yerleşen bu kelime, halk arasında kişilere karşı aşırı hoşlanmama duygusunu belirtmek için de kullanılmaktadır. Allerji olarak yanlış telaffuz edilir.

Doğru yazımı:

Allerji (Yanlış kullanım)

Alerji ✓ (Doğru kullanım)

Cümle içinde örnek kullanım:

Oğlumun toz alerjisi yüzünden evdeki tüm halıları atmak zorunda kaldık.

Bu şoförün bana alerjisi var galiba, bir türlü paramın üstünü vermiyor.

Alabora

Alabora, geminin yan yatması olarak tanımlanmaktadır. Dilimize İtalyanca’dan gelen bu sözcük, altüst olmak anlamında da kullanılır. Yaygın olarak alobora olarak telaffuz edilmekle birlikte, 3 sırada yer alan o harfinin yerine, a harfinin gelmesi gerekir.

Geminin yan yatması, bir serenin yatay durumdan düşey duruma getirilmesi anlamına gelir. Bu kelime genellikle ala bora şeklinde yanlış yazılmaktadır. Doğru kullanımı alabora şeklinde olmalıdır.

Doğru yazımı:

ala bora (Yanlış kullanım)

Alobora (Yanlış kullanım)

Alabora ✓ (Doğru kullanım)

Cümle içinde örnek kullanım:

Balıkçı tekneleri, aniden çıkan fırtına yüzünden alabora oldular.

Benim için söylediği sözler yüzünden alabora oldum.

Küçük balıkçı teknesi alabora oldu.

Anahtar

Anahtar, bir kilidi açmak ve kapamak amacıyla kullanılan araç olarak tanımlanmaktadır. Bunun yanında;

  • Müzik notalarının yer aldığı portenin başına konulan işaret,
  • Zembereği kurmak için kullanılan alet,
  • Somun ve vida gevşetmek için kullanılan alet,
  • Bir olaydaki belirleyici unsur,
  • Elektrik akımının geçmesini sağlayan düzenek,

anlamlarında da kullanılmaktadır. Anartar olarak yapılan telaffuz yanlıştır.

Doğru yazımı:

Anartar (Yanlış kullanım)

Anahtar ✓ (Doğru kullanım)

Cümle içinde örnek kullanım:

Evden o kadar acele ile çıktım ki, anahtarı yine kapının üstünde unuttum.

Müzik dersinde sol anahtarı çizmeyi öğrendik.

Anatomi

Anatomi; insan, hayvan ve bitki yapısını inceleyen bilim dalıdır. Ayrıca bir şeyin oluşumundaki yapı da anatomi olarak tanımlanır. Yunanca kökenli bir kelime olup, tıp terminolojisinin temelidir. Halk arasında anotomi olarak yanlış telaffuz edilmektedir.

Doğru yazımı:

Anotomi (Yanlış kullanım)

Anatomi ✓ (Doğru kullanım)

Cümle içinde örnek kullanım:

Gelişen teknoloji ile birlikte, insan anatomisindeki birçok bilinmeyen çözülmeye başlandı.

Bir Ölümün Toplumsal Anatomisi oyunu için bilet aldım.

Antrparantez

Antrparantez, sırası gelmişken anlamında kullanılmaktadır. Çoğu kişi tarafından antiparantez şeklinde telaffuz edilir. Karşılaşacağınız kişilere sorduğunuzda da birçok kişi tarafından doğru telaffuzun halen yapılamadığını görebilirsiniz. Bunun nedeni ise, kelimenin yazı içerisinde geçmemesi ve çoğunlukla da ( … ) şeklinde parantez içinde kullanılmasından ileri gelmektedir.

Doğru yazımı:

Antiparantez (Yanlış kullanım)

Antrparantez ✓ (Doğru kullanım)

Cümle içinde örnek kullanım:

Konuşmamın bu kısmında antrparantez olarak şunu da belirtmek isterim ki …

Antrparantez, pek az hoşlandıklarım muharrirler, ediplerdir. – F. R. Atay

Aperitif

Aperitif kelimesi, iştah açıcı olarak tanımlanmaktadır. Kelimenin kökü Fransızca olup, Latince “aperitivus” kelimesinden evrilmiştir. Genellikle iyi bir restorana gittiğinizde, ana yemek öncesi aperitif bir şey alıp almayacağınızı sorarlar. Bazıları için aperitif, alkollü bir içki, bazıları için ise hafif bir yemektir.  Genellikle aparatif ve aperatif şeklinde yanlış telaffuz edilir.

Doğru yazımı:

Aparatif (Yanlış kullanım)

Aperatif (Yanlış kullanım)

Aperitif ✓ (Doğru kullanım)

Cümle içinde örnek kullanım:

Yemek öncesi küçük bir aperitif iyi gelir.

Akşama gelecek misafirler için, aperitif olarak ne hazırlayacağıma karar veremedim.

Arabesk

Arabesk, karamsarlığı yansıtan bir müzik türü olarak bilinmektedir. Ancak, geometrik görünümlü şekillerden oluşan bezeme çizgileri veya girift de arabesk olarak tanımlanır. Bazı kaynaklarda, Fransa Meclisi tarafından 1795 yılında yüzey ölçü birimi olarak da kullanıldığı belirtilmektedir. Bu kelime, halk arasında arabeks olarak yanlış telaffuz edilmektedir.

Doğru yazımı:

Arabeks (Yanlış kullanım)

Arabesk ✓ (Doğru kullanım)

Cümle içinde örnek kullanım:

Arkadaş ortamında arabesk takılmak sana ne kazandırıyor?

Arabesk müziğin tek ismi, şüphesiz ki Müslüm Gürses’tir.

Arife

Arife, bayram veya önemli günlerden önceki gün olarak tanımlanmaktadır. Arapça’dan dilimize yerleşmiştir. Saatler süren bayram alışverişinin yapıldığı ve insanların tatil için bir an önce evlerinden kaçmaya çalıştıkları gün, arife günüdür. Halk arasında arefe olarak telaffuz edilmektedir. Fakat doğru telaffuz arife şeklinde olmalıdır.

Doğru yazımı:

Arefe (Yanlış kullanım)

Arife ✓ (Doğru kullanım)

Cümle içinde örnek kullanım:

Her sene bayram arifesinde, dedemin mezarını ziyarete gideriz.

Evlilik arifesinde iken kavga edip ayrılmaya karar verdiler.

Artist

Artist, güzel sanat dallarından herhangi birini icra eden sanatkârdır. Halk arasında, filmlerde oynayan kişilere ve yapmacık davranan, havalı olan kişilere de artist denilir. Yaygın olarak artiz ve artis şeklinde yanlış telaffuz edilir.

Doğru yazımı:

Artiz (Yanlış kullanım)

Artis (Yanlış kullanım)

Artist ✓ (Doğru kullanım)

Cümle içinde örnek kullanım:

Beni sinirlendirmek için artist gibi bakıyor.

Artistlerin gösterişli hayatı, birçok genç kızın yanlış fikir ve hayâle kapılmasına neden oluyor.

Asgari

Asgari, en düşük, en az anlamında kullanılan bir kelime olup, minimum miktarı ifade eder. Ülkemizdeki işsizliğin boyutunu ve buna karşılık da işe olan  talebi düşündüğümüzde, çalışmak isteyen kişilere en düşük maaş olan asgari ücretin verilmesi, kelime anlamını çok iyi bilmemize neden oldu. Bu kadar bilinen bir kelime olmasına karşılık askari şeklinde yanlış telaffuz edilmektedir.

Doğru yazımı:

Askari (Yanlış kullanım)

Asgari ✓ (Doğru kullanım)

Cümle içinde örnek kullanım:

Asgari ücret ile çalışan bir işçinin, tek başına evini geçindirmesi mümkün değildir.

Elinden gelen asgari çabayı göstereceğine inanıyorum.