İş birliği

Ortak çalışma, beraber iş yapma, güçleri birleştirme, iş ortaklığı kurma anlamlarına gelen iş birliği kelimesinin Osmanlıca’daki aslı, teşrik-i mesai kelimesidir. İşlerin birleştirilmesi anlamına gelen bu kelime, zaman içerisinde iş birliği şeklinde kullanılmaya başlanmıştır. Ayrı olarak yazılması gereken iş birliği kelimesi, zaman zaman işbirliği şeklinde birleşik yazılarak hatalı bir şekilde cümle içinde kullanılabiliyor.

Doğru yazımı:

işbirliği (Yanlış kullanım)

iş birliği ✓ (Doğru kullanım)

Cümle içinde örnek kullanım:

Dünyayı tehdit eden teröre karşı iş birliğine giden ülkeler, istihbarat paylaşımı başta olmak üzere birçok alanda güçlerini birleştirmeye karar verdi.

İş adamı

Ticaret ve sanayi alanında yatırım yaparak şirketleri bünyesinde eleman istihdam eden kişilere iş adamı denir. Günlük konuşma dilinde işadamı şeklinde telaffuz edilse de, bu kelimenin doğru yazımı bitişik değil, ayrı yazılarak iş adamı şeklinde olmalıdır. Birbirini tamamlayan iş ve adamı kelimelerinin birleşik yazımı yanlış kullanım olacaktır.

Tıpkı iş adamı gibi, iş kadını kelimesi de ayrı olarak yazılmalıdır.

Doğru yazımı:

işadamı (Yanlış kullanım)

iş adamı ✓ (Doğru kullanım)

Cümle içinde örnek kullanım:

Kütahya’da bulunan teknik ve meslek yüksek okullarını ziyaret eden birçok iş adamı, yetkililerden bilgi alarak nitelikli eleman istihdamıyla ilgili fikir alışverişinde bulundu.

Yer altı

Yer altı kelimesinin nasıl yazılacağını merak ediyorsanız yalnız değilsiniz! Çoğunlukla yanlış kullanılan ve yeraltı şeklinde yazılan yer altı kelimesi, yer ve altı olmak üzere iki farklı kelimeden meydana gelir. Altı kelimesi yer ve yön belirttiği için yer kelimesiyle birleşik yazılamaz. Tıpkı toprak altısu altı, merdiven altı, deri altı kelimelerinde olduğu gibi alt kelimesi yön belirttiği için ayrı yazılmalıdır. Dolayısıyla bu kelime yerin altını işaret eden bir cümlede kullanılacaksa, yeraltı yerine yer altı şeklindeki bir kullanım doğru olacaktır.

Ancak “yeraltı yapılanması” gibi gizli kapaklı iş yapan bir örgütü işaret edecekse, yer altı yerine yeraltı şeklindeki kullanım doğru olacaktır.

Doğru yazımı:

yeraltı (Yanlış kullanım)

yer altı ✓ (Doğru kullanım)

Cümle içinde örnek kullanım:

Dünya genelinde gerçekleşen yer altı fay hareketlenmeleri, muhtemel bir deprem afetini tetikleyebilir.

Yurt dışı

Yurt dışı kelimesini yazarken “Yurtdışı mı, yurt dışı mı?” diye ikileme düşmeniz oldukça normaldir. Birbirine çok benzediği için sıklıkla karıştırılan bu iki kelimenin Türkçe imla kurallarına göre doğru yazımı yurt dışı şeklinde olmalıdır. Çünkü her biri farklı anlamlar taşıyan yurt ve dışı kelimeleri bir araya gelerek başka bir anlam ifade eden yeni bir kelime oluşturmuşlardır. Bu sebepten ötürü yurtdışı yerine yurt dışı şeklindeki kullanım doğru olacaktır.

Doğru yazımı:

yurtdışı (Yanlış kullanım)

yurt dışı ✓ (Doğru kullanım)

Cümle içinde örnek kullanım:

Firmamız her geçen gün yurt dışına gerçekleştirdiği ihracat miktarını artırarak ülke ekonomisine katkıda bulunmaktadır.

Kılavuz

Günlük hayatta çok sık kullanılmadığı için insanlar kılavuz kelimesinin yazımını zaman zaman klavuz ile karıştırabiliyorlar. Rehberlik eden, önderlik eden, yol gösteren anlamlarına gelen kılavuz kelimesinin doğru yazımı klavuz değil, kılavuz şeklindedir. Sıklıkla yanlış kullanılan kılavuz kelimesinin doğru ve yanlış kullanıldığı cümleleri aşağıdan görebilirsiniz. Bu sayede “Kılavuz mu, klavuz mu diye yazılır?” sorusunun cevabını öğrenebilirsiniz.

Doğru yazımı:

klavuz (Yanlış kullanım)

kılavuz ✓ (Doğru kullanım)

Cümle içinde örnek kullanım:

Peri bacalarına düzenlediğimiz turistik gezide bize yol gösteren kılavuzumuz, yöre hakkında oldukça geniş bir malumata sahipti.

Hiçbir zaman

Anlamı genellikle “hiç görülmeyen“, kesin suretle olmayacak bir olayı ifade eder. “Hiçbir zaman”  geçmişte de görülmemiş ve insanlara genellikle gelecekte de görülmeyecek olayları kimi zaman pekiştirmek anlamıyla anlatmak için kullanılır. Bütün kaynaklarda TDK tarafında da doğrulandığı üzere ayrı; “Hiçbir zaman” şeklinde yazılır.

Doğru yazımı:

hiç bir zaman (Yanlış kullanım)

hiçbir zaman ✓ (Doğru kullanım)

Cümle içinde örnek kullanım:

Ertuğrul bey hiçbir zaman kullandığı ürünleri sokaklara atarak çevreyi kirletmezdi.

Peş peşe

Peş peşe kelimesi bitişik mi, yoksa ayrı mı yazılır? Bu yazıda sıklıkla merak edilen bu soruya cevap vermeye çalışacağız. Öncelikle peş peşe kelimesinin ne anlama geldiğine bir göz atalım. Peşi sıra, ardı sıra anlamına da gelebilen peş peşe kelimesi, birbirini takip eden şeyleri nitelemek için kullanılır. Peş peşe kelimesi ağızdan çıkarken bitişik yazılacakmış gibi dursa da ayrı yazılır. Kelimenin doğru yazımı peş peşe şeklindedir.

Doğru yazımı:

peşpeşe (Yanlış kullanım)

peş peşe ✓ (Doğru kullanım)

Cümle içinde örnek kullanım:

Şırnak’tan peş peşe gelen şehit haberleri tüm Türkiye’yi yasa boğdu.

Hiçbir şey

Türkçe sözcük olan hiçbirşey, ayrı yazılmalıdır. Zira Türkçe’de ”şey” kelimesi her zaman, söz öbeğinden ayrı yazılır. Bu yüzden doğrusu ”hiçbir şey” şeklinde olmalıdır. Hiçbir kelimesi ise bitişik yazılmalıdır. Yani ”hiç bir şey” ve ”hiçbirşey” şeklindeki yazımlar yanlıştır. Doğru yazım: hiçbir şey şeklinde olmalıdır.

Doğru Yazımı;

hiçbirşey (Yanlış Kullanım)

hiç bir şey (Yanlış Kullanım)

hiçbir şey ✓ (Doğru Kullanım)

hiç birşey (Yanlış Kullanım)

Cümle içerisinde örnek kullanımı;

Senin bütün bu çabaların boşuna, ne kadar uğraşırsan uğraş, “kayıp zaman”ı hiçbir şey geri getirmez. Tıpkı filozofun söylediği gibi: “Aynı nehirde iki kez yıkanılmaz.”