Bugün

İki farklı şekilde kullanılan bugün kelimesinin bitişik mi, ayrı mı yazıldığı üzerine süregelen tartışmalara TDK son noktayı koymuş bulunuyor. Dolayısıyla “Bu gün mü, bugün mü?” şeklindeki sorulara verilecek doğru cevap”bugün” şeklinde bitişik yazım olmalıdır. Bu gün şeklindeki ayrı yazım hatalıdır.

Doğru yazımı:

bu gün (Yanlış kullanım)

bugün ✓ (Doğru kullanım)

Cümle içinde örnek kullanım:

Keşke daha önceden haber verseydin. Müneccim değil mi ki senin bugün evleneceğini bileyim? Hem davetiye gönderme, hem de “Niye gelmedin?” diye fırça at. Oh, ne ala memleket!

Birebir

Tıpkı, birbirinin aynı, tıpatıp benzer anlamını karşılayan birebir kelimesi; bazı durumlar haricinde bitişik yazılmalıdır. Bire bir şeklindeki ayrı yazım şekli hatalı olacaktır. Ancak “Borsaya yaptığım yatırım bire bir verdi” gibi ölçü belirten kullanımlarda ayrı yazılmalıdır. Bu şekilde kullanımı pek yaygın olmadığı için genelde birebir şeklinde bitişik yazılır.

Doğru yazımı:

bire bir (Yanlış kullanım)

birebir ✓ (Doğru kullanım)

Cümle içinde örnek kullanım:

Acıdan bayılmak üzereyken annemin hazırladığı ilaç geçirdiğim baş ağrısına birebir geldi. Üzerine limon sıktığı ıhlamur çayı burnumdaki sinüzit kanallarını saniyesinde tertemiz etti.

Bilirkişi

Mahkemelerde görülen davalarda konuyla alakalı teknik bilgiye sahip olan ve görüşüne başvurulan kişilere bilirkişi denir. Bilirkişiler yargılama sürecinin sağlıklı bir şekilde işlemesi için kendilerine danışılan konuyla ilgili görüş bildirirler.

Bilirkişi kelimesi yaygın kanının aksine ayrı olarak bilir kişi şeklinde değil, bitişik olarak bilirkişi diye yazılmalıdır.

Doğru yazımı:

bilir kişi (Yanlış kullanım)

bilirkişi ✓ (Doğru kullanım)

Cümle içinde örnek kullanım:

Mahkemeyi yürüten hakim doğal olarak bilgisayar teknolojileri hakkında detaylı bilgiye sahip olmadığı için bilirkişiden yardım talep etti. Şimdi bilirkişinin görevine başlamasını ve konuyla alakalı yazılı rapor vermesini bekleyeceğiz.

Bugünkü

İçinde bulunduğunuz güne dair bir olayı, bir durumu veya faaliyeti belirtmek için kullanılan bugünkü kelimesi sıklıkla yanlış yazılır. Kimi zaman bu günkü şeklinde ayrı yazılan, bazen de bugünki şeklinde birleşik ama hatalı kullanılan bu kelimenin doğru yazımı bugünkü şeklinde birleşik olmalıdır.

Doğru yazımı:

bu günkü (Yanlış kullanım)

bu günki (Yanlış kullanım)

bugünkü ✓ (Doğru kullanım)

Cümle içinde örnek kullanım:

Ahmet’ten haberin var mı? Kaç gündür ortalıkta gözükmüyor. Cep telefonunu aradığım halde ulaşamıyorum. Bugünkü temsilciler toplantısına mutlaka gelmesi lazımdı, gelmedi. Beni ele güne karşı mahcup etmesi canımı çok sıkıyor.

Birçok

Birden fazla, bir sürü manasına gelen birçok kelimesi, Türkçe bir sözcüktür. Genellikle ağızdan biçok veya bir çok gibi ayrı telaffuzlarda çıktığı için yazılırken hata yapılması mümkündür. Oysa kelimenin bu şekillerde kullanımı hatalı olacaktır. Birçok kelimesi birleşik yazıldığı gibi, bu kelimeye u harfinin eklenmesiyle oluşan birçoğu kelimesi de birleşik yazılmalıdır.

Doğru yazımı:

bir çok (Yanlış kullanım)

biçok (Yanlış kullanım)

birçok ✓ (Doğru kullanım)

Cümle içinde örnek kullanım:

ABD’nin doğu eyaletlerini kasıp kavuran hortum afeti sonucu Arizona’da yaşayan birçok insan evini terk etmek zorunda kaldı. Geçici bir süreliğine akrabalarına misafir olmak zorunda kalan ev sahipleri, Başkan Obama’ya seslenerek kendilerine yardım eli uzatılmasını istedi.

Bir şey

Türkçe’de en sık yapılan imla hataları arasında yer alan ve halen daha kullanımı tartışmalı olan bir şey kelimesi mutlaka ayrı yazılmalıdır. Çünkü şey kelimesi Türkçe’de her zaman için arkasına geldiği kelimeden ayrı yazılır. Bu kural pekçok şey, hiçbir şey, herbir şey gibi kelimeler için de geçerlidir.

Doğru yazımı:

birşey (Yanlış kullanım)

bişey (Yanlış kullanım)

bir şey ✓ (Doğru kullanım)

Cümle içinde örnek kullanım:

O “Bir şey olmaz, merak etme” dedikçe ben rahatsız oluyor, kendimi diken üstünde hissediyordum. Ne de olsa ilk kez bir gece kulübüne yanımda kız arkadaş olmadan girmeye ve kapıdaki korumaları atlatmaya çalışacaktık.

Bilfiil

Türkçe’ye Arapça’dan geçen ve günlük konuşma dilinde kullanılagelen bilfiil kelimesi, anlam itibariyle doğrudan, bizzat, iş edinerek yapılan bir eylemi nitelerken kullanılır. Kelime yapısı itibariyle ağızdan birfiil şeklinde çıkmaya müsait olduğu için yazım dilinde de bu şekilde hatalı olarak kullanılabiliyor. Sözcüğün doğru ve hatalı yazımını örnek cümle ile aşağıdan öğrenebilirsiniz.

Doğru yazımı:

birfiil (Yanlış kullanım)

bilfiil ✓ (Doğru kullanım)

Cümle içinde örnek kullanım:

Siz hiç merak etmeyin. Kızınızın evden çıktıktan sonra nereye gitmiş olacağı hususuyla ilgili bilfiil ilgilenecek, gelişmelerden sizi sürekli olarak haberdar edeceğim.

Binbaşı

Askerlikte subaylık rütbesinin Asteğmen > Üsteğmen > Yüzbaşı sıralamasından sonra gelen rütbedir. Genellikle tabur komutanı görevi verilir ve hemen sonrasındaki rütbe Yarbaylıktır.

Doğru yazımı:

bin başı (Yanlış kullanım)

binbaşı ✓ (Doğru kullanım)

Cümle içinde örnek kullanım:

Ülkemizde terör rütbe tanımıyor. Geçen şehit olan binbaşı haberinden sonra tüm Türkiye yasa boğuldu.

Beynelmilel

Günlük konuşma dilinde kendine pek yer edinmese de, Osmanlı dönemi edebî eserlerinde karşılaşabildiğimiz beynelmilel kelimesi; beyne + l + milel hecelerinin bir araya gelmesiyle meydana gelir. Beyne (arasında) ve milel (milletler) kelimesinin birleşimi olan beynelmilel, milletlerarası anlamını ihtiva eder. İngilizce’deki karşılığı “international” olan beynelmilel kelimesi genelde beynelminel şeklinde hatalı olarak kullanılır.

Doğru yazımı:

beynelminel (Yanlış kullanım)

beynelmilel ✓ (Doğru kullanım)

Cümle içinde örnek kullanım:

Çağ değişiyor, asır başkalaşıyor. Artık beynelmilel faaliyet gösteremeyen ve ürünlerini yabancı milletlere de pazarlayamayan fabrikaların birer birer kepenk indireceği kanaatindeyim. Bunu düşünmek için çok haklı sebeplerim var.

Bihaber

Dilimize de geçen bazı Arapça kelimelerde yer alan bi eki, kendinden sonra gelen kelimeyi olumsuz kılar. Bihaber kelimesi de bu tür kullanım için uygun bir örnektir. Habersiz, haberi ve bilgisi olmayan anlamına gelen bihaber de, tıpkı biimla (imlasız) kelimesi gibi -bi ekinin olumsuz etkilediği kelimeler arasında yer alır. Bihaber kelimesini yanlış yazmamak için doğru kullanımını aşağıda görebilirsiniz.

Doğru yazımı:

birhaber (Yanlış kullanım)

bir haber (Yanlış kullanım)

bihaber ✓ (Doğru kullanım)

Cümle içinde örnek kullanım:

Zavallı çocuk, annesinin başına gelenlerden bihaber etrafa gülücük saçıyordu. Eninde sonunda acı gerçeği öğrendiğinde o gülen yüzden eser kalmayacaktır.