Dilbilim

Genel olarak dil denen gerçeği ele alan, dillerin doğuşunu, evrimini, gelişmesini, yeryüzüne yayılışını ve aralarındaki ilişkileri ses, biçim, anlam, söz dizimi yönlerinden inceleyen bilimdir. Bu kelime genellikle dil bilim şeklinde yanlış yazılır. Doğru kullanımı dilbilim şeklinde olmalıdır.

Doğru yazımı:

dil bilim (Yanlış kullanım)

dilbilim ✓ (Doğru kullanım)

Cümle içinde örnek kullanım:

Dilbilim verilerine uyulmadan dil ile uğraşılmaz

Düzyazı

Düzyazı, herhangi bir ölçü ve kafiyenin bulunmadığı yazılar olarak tanımlanmaktadır. Uyaklı, ölçülü ve donanmış olmak üzere üç türü mevcuttur. Kelimenin düz yazı şeklinde ayrı ayrı yazılması hatalıdır.

Doğru yazımı:

düz yazı (Yanlış kullanım)

düzyazı  ✓ (Doğru kullanım)

Cümle içinde örnek kullanım:

Düzyazı çeşitleri arasında; makale, gezi yazısı, söylev, portre, hatıra, günlük, deneme, sohbet(söyleşi), fıkra, öykü, roman, röportaj, mektup, monografi, biyografi, otobiyografi ve masal yer almaktadır.

Düzyazı ile düşünce ve görüşler daha iyi anlatılmaktadır.

Düpedüz

Düpedüz, düz ve doğru biçimde olan, dümdüz olarak tanımlanmaktadır. Sade ve süssüz biçimde de kullanılan kelime,  düpe düz şeklinde ayrı ayrı yazılması hatalıdır. Doğru kelime bitişik yazılmalıdır.

Doğru yazımı:

düpe düz (Yanlış kullanım)

düpedüz  ✓ (Doğru kullanım)

Cümle içinde örnek kullanım:

Bu kadar da olmaz ki. İnsanı düpedüz enayi yerine koyuyorlar.

Tüm söylediklerine inanacağımı mı sandın. Ağzından çıkan her kelime düpedüz yalan.

Dipnot

Dipnot, yazı içinde geçen bilginin kaynağının veya açıklamasının yazı sonunda belirtilmesidir. Kısaca, açıklayıcı bilgide diyebiliriz. Fransızcadan dilimize yerleşen kelimenin, dip not şeklinde ayrı ayrı yazılması hatalıdır.

Doğru yazımı:

dip not (Yanlış kullanım)

dipnot  ✓ (Doğru kullanım)

Cümle içinde örnek kullanım:

Hazırladığımız makaleye ait kaynak bilgileri, yazımızın sonunda dipnot olarak verilmiştir.

Vikipedi’de yer alan tüm maddelerin sonunda dipnot kısmı bulunmaktadır.

Defolmak

Defolmak, uzaklaşmak, çekilip gitmek anlamında kullanılmakta olup, dilimize arapçadan yerleşmiştir. Kelime, def olmak şeklinde ayrı ayrı değil, birleşik yazılmalıdır.

Doğru yazımı:

def olmak (Yanlış kullanım)

defolmak  ✓ (Doğru kullanım)

Cümle içinde örnek kullanım:

Karşısında kendisinden daha uyanık birini görünce, kuyruğunu kıstırıp defolup gitti.

Okulda sürekli kavga çıkaran öğrenciler, aldıkları uzaklaştırma sonrasında defolup gittiler.

Darbuka

Darbuka, bir yanı açık olan vurmalı bir çalgı olmakla birlikte, hafif metalden ve pişirilmiş topraktan yapılabilir. Halk arasında dümbelek olarak da bilinmekte olan bu kelime, dilimize arapçadan gelmiş olup dabruka olarak yanlış telaffuz edilmektedir. Yanlış kelimede, r ve b harfleri yer değiştirmelidir.

Doğru yazımı:

dabruka (Yanlış kullanım)

darbuka  ✓ (Doğru kullanım)

Cümle içinde örnek kullanım:

Gırgıriye filminin en sevilen karakteri olan Darbukatör Bayram’ın hikayesi gerçek mi? Gündüz boyacılık yapıp, akşamları da darbuka çalan kişinin Urla’lı olduğu söyleniyor.

Dekorasyon

Dekorasyon, bir yeri süsleme anlamı yanında dekor yapma işi olarak da tanımlanmaktadır. Fransızcadan dilimize yerleşen kelime, dekarasyon şeklinde yanlış telaffuz edilmektedir.

Doğru yazımı:

dekarasyon (Yanlış kullanım)

dekorasyon  ✓ (Doğru kullanım)

Cümle içinde örnek kullanım:

Evinizi dekore etmek için, olumlu referansları olan dekorasyon firmaları ile çalışmanız sizin için daha faydalı olacaktır.

Bahar mevsiminin o güzel ışıltısını, bahar dekorasyonu ile evinize taşımak ister misiniz?

Ofis dekorasyonu konusunda kurumsal bir firma ile çalışmalara başladık.

Dekoratör

Dekoratör, tiyatro, opera gibi sahnelerdeki dekorları tasarlayan ve hazırlanmasını denetleyen sanatçı olarak tanımlanmaktadır. Günümüzde ise en yaygın kullanılan terim, iç mimardır. Dekaratör ve dekorotör olarak yapılan telaffuzlar yanlıştır.

Doğru yazımı:

dekaratör (Yanlış kullanım)

dekorotör (Yanlış kullanım)

dekoratör  ✓ (Doğru kullanım)

Cümle içinde örnek kullanım:

Fransız dekoratörün çocukluğu Paris’te geçti.

Ünlü dekoratör ve kostüm tasarımcısı Serdar Başbuğ, Anadolu Ateşi dans topluluğu için yaptığı tasarım için “En İyi Kostüm Tasarımı” ödülünü aldı.

Değnek

Değnek, elde taşınabilecek derecede düzgün ağaç, sopa olarak tanımlanmaktadır. Bu sopa ile atılan dayağa da değnek denilmektedir. Bazı kişilerin ğ sesini doğru çıkaramaması nedeniyle deynek şeklinde telaffuz edilmektedir. Fakat doğru telaffuzun değnek şeklinde olması gerekir.

Doğru yazımı:

deynek (Yanlış kullanım)

değnek  ✓ (Doğru kullanım)

Cümle içinde örnek kullanım:

Yaşlı teyze o kadar halsizdi ki, koltuk değneğinden aldığı destekle bile ayakta duramadı.

Komşu bahçeden meyve aşırırken, yaşlı amca bizi yakaladı ve değnek atmaya çalıştı.

Dinozor

Dinozor; milyonlarca yıl önce yaşamış ve günümüzde fosilleri bulunan bir sürüngen türüdür. Fransızcadan dilimize yerleşen bu kelime, çağın gerisinde kalmış kişiler için de sıkça kullanılmaktadır. Çoğu kişi tarafından dinazor şeklinde telaffuz edilen kelimede, a harfi yerine o harfi yer almalıdır.

Doğru yazımı:

dinazor (Yanlış kullanım)

dinozor  ✓ (Doğru kullanım)

Cümle içinde örnek kullanım:

Dünya’nın en eski dinozor fosili, Arjantin sınırına yakın bir bölgede bulundu.

“Bir dinozorlaşma süreci yaşıyoruz biz, gitgide yabancı düşünüyoruz bu topluma.” – T. Uyar