Meteoroloji

Meteoroloji, havayuvarı içinde yer alan, gerçekleşen sıcaklık değişmelerini, yel, yıldırım, yağmur, dolu gibi olayları konu alan fizik koluna verilen isimdir. Fransızcadan dilimize geçen bu sözcük sıklıkla yanlış yazılır. Meteroloji gibi hatalı kullanımlara maruz kalan kelimenin doğru yazımı meteoroloji şeklinde olmalıdır.

Doğru yazımı:

metoroloji (Yanlış kullanım)

meteoroloji ✓ (Doğru kullanım)

Cümle içinde örnek kullanım:

Meteoroloji tahminlerine göre haftasonu yağışlı olacakmış.

Muhatap

Muhatap, kendisine söz söylenilen, kendisiyle konuşulan kimseye denir. Karşıdaki kişinin kendisine söz söyleyerek onunla muhatap oluruz.  Arapçadan dilimize geçen bu sözcük sıklıkla yanlış yazılır. Muhattap gibi hatalı kullanımlara maruz kalan kelimenin doğru yazımı muhatap şeklinde olmalıdır.

Doğru yazımı:

muhattap (Yanlış kullanım)

muhattap ✓ (Doğru kullanım)

Cümle içinde örnek kullanım:

“Konuşmalardan usanmıştım, hiçbir konuşmaya muhatap ve tanık olmayayım.” -H. Taner.

Metot

Metot, yöntem anlamına gelir. Bir işi yaparken izlenecek yol yada yönteme metot denir.  Fransızcadan dilimize geçen bu sözcük sıklıkla yanlış yazılır. Metod gibi hatalı kullanımlara maruz kalan kelimenin doğru yazımı metot şeklinde olmalıdır.

Doğru yazımı:

metod (Yanlış kullanım)

metot ✓ (Doğru kullanım)

Cümle içinde örnek kullanım:

Yeni başlayacağımız proje için güzel bir metot bulmamız gerekiyor. Bunun için herkesi toplantı odasına bekliyorum.

Menemen

Menemen, yumurta, sivri biber ve domatesle, kimi zaman içine beyaz peynir de konularak yapılan basit ama halk arasında çok sevilen bir yemektir. Ancak bu sözcük sıklıkla yanlış yazılır. Melemen gibi hatalı kullanımlara maruz kalan kelimenin doğru yazımı menemen şeklinde olmalıdır.

Doğru yazımı:

melemen (Yanlış kullanım)

menemen ✓ (Doğru kullanım)

Cümle içinde örnek kullanım:

Kahvaltı için şöyle bol acılı bir menemen yapsak, nasıl olur?

Maydanoz

Maydanoz, maydanozgillerden, yaprakları için yetiştirilen, hoş kokulu yeşil, küçük ve parçalı yapraklı, yenilen bir ota verilen isimdir. Günlük hayatta çok sık kullanılan bir yeşilliktir. Yunancadan dilimize geçen bu sözcük sıklıkla yanlış yazılır. Maydonoz gibi hatalı kullanıma maruz kalan kelimenin doğru yazımı maydanoz şeklinde olmalıdır.

Doğru yazımı:

maydonoz (Yanlış kullanım)

maydanoz ✓ (Doğru kullanım)

Cümle içinde örnek kullanım:

Yemeklerde maydanoz kullanılmasını sevmiyorum ancak her yerde karşımı çıkıyor.

Maşallah

Türkçe’ye Arapça’dan geçen Maşallah sözcüğü kaynak dilde 3 ayrı kelimeden oluşmaktadır. Arapça’da, “ma şa’ allah” olarak 3 kelimeden oluşan tabirde “ma”, “şey” anlamına gelmekte, “şae” “istedi, diledi” anlamında fiil olarak kullanılmakta ve ikisi birden Allah ismini nitelemektedir. Tamlama olacak şekilde Türkçe’ye çevrildiğinde “Allah’ın istediği şey” anlamına gelmektedir. Bu tâbir, “Allah’ın istediği şey olur, istemediği şey olmaz” cümlesinin kısaltılmış şeklidir. Türk toplumunda da benzer şekilde “Allah’ın dediği olur” şeklinde ifade edilmektedir. “Maşallah” tâbiri halkın dilinde bir güzellik, iyilik, nimet ve başarı karşısında hayret ve takdir ifadesi olarak ve göz değmemesi dileği ile söylenmektedir. Ancak halk dilinde çoğunlukla fazla uzatmalarla yanlış şekilde telaffuz edilmekte ve kimi zaman yazı dilinde de  maaşallah, maşaallah şeklinde yanlış kullanımları ile yer almaktadır.

Bir dil bilgisi kuralı olarak belirtmek gerekir ki, Arapça ve Farsça kurala göre oluşturulan tamlamalar ve kalıplaşmış biçimler birleşik yazılmaktadır.

Doğru yazımı:

maaşallah, maşaallah (Yanlış kullanım)

maşallah ✓ (Doğru kullanım)

Cümle içinde örnek kullanım:

Arka bahçeye çıkınca kafasını kaldırıp şöyle bir baktı, bahçede sonsuzluğa uzanan çimenlerin yeşilini, yeşilden dağlara sıçrayarak değdiği yeri yakıp kelleştiren gençliğinin ateşini, dağların arasından insan ömrü kadar ağır ama telaşlı akan suyla sönerek nasıl gerisin geri eve döndüğünü, eve dönerken üstünden geçip giden kuşların hala orada olduğunu gördü de bunca yıldan sonra gözleri dolu dolu ancak “maşallah, hiç değişmemiş ” diyebildi.

Menopoz

Menopoz, kadınların adetten kesilmesi yani üremenin sona ermesi anlamında kullanılmaktadır. Latince kökenli olup “menopausis” kelimesinden türemiştir. Ortalama menopoz yaşı 50 olarak kabul edilse bile, bazı kadınlar bu döneme daha erken yaşlarda girmektedir. Menapoz olarak telaffuz edilmesi hatalıdır.

Doğru yazımı:

Menapoz (Yanlış kullanım)

Menopoz ✓ (Doğru kullanım)

Cümle içinde örnek kullanım:

Bir günüm bir günümü tutmuyor. Acaba menopoza mı girdim?

Yaşım ilerledikçe içimdeki korku daha da büyüyor. Menopoza girdiğim zaman daha da çekilmez olmaktan korkuyorum.

Mahcup

Utangaç, çekingen kişileri nitelemek için kullanılan mahcup kelimesi dilimize Arapça’dan geçmiştir. Yine Osmanlı dönemi yazın edebiyatında kullanılan hicap etmek kelimesi de mahcup kelimesiyle aynı kökten türemiştir. Söz konusu mahcup sıfatı, mahcup etmek şeklinde fiil olarak da kullanılabiliyor. Ağızdan çıktığı gibi mahçup şeklinde yazıldığında ise hatalı bir şekilde cümle içinde kullanımı söz konusu olabiliyor.

Doğru yazımı:

mahçup (Yanlış kullanım)

mahcup ✓ (Doğru kullanım)

Cümle içinde örnek kullanım:

Görenleri ağzı açık bırakan güzelliğine hayran kalmamak elde değildi. Güneşin parıltısının yansıdığı yüzüne bakan büyük bir suç işlemiş gibi mahcup oluyor, karşısında ezilip büzülüyordu.

Maktul

Dilimize Arapça’dan geçen ve dedektiflik romanlarında sıklıkla yer alan maktul kelimesi, katl kelimesinden türemiştir. Cinayete kurban giden, öldürülen ve katledilen kişileri tanımlamak için kullanılan maktul sözcüğü, ağızdan çıktığı gibi yazıldığında cümle içerisinde maktül şeklinde kullanılabiliyor. Peki bu şekilde bir kullanım ne kadar doğru?

Doğru yazımı:

maktül (Yanlış kullanım)

maktul ✓ (Doğru kullanım)

Cümle içinde örnek kullanım:

Dedektif olmanın en kötü yanı, sürekli olarak maktuller üzerinde incelemeler yapmak ve ne şekilde katledildiklerini öğrenmeye çalışmak olsa gerek. Yoğun ceset kokusu burnumun direklerini her zaman sızlatır da.