Bihaber

Dilimize de geçen bazı Arapça kelimelerde yer alan bi eki, kendinden sonra gelen kelimeyi olumsuz kılar. Bihaber kelimesi de bu tür kullanım için uygun bir örnektir. Habersiz, haberi ve bilgisi olmayan anlamına gelen bihaber de, tıpkı biimla (imlasız) kelimesi gibi -bi ekinin olumsuz etkilediği kelimeler arasında yer alır. Bihaber kelimesini yanlış yazmamak için doğru kullanımını aşağıda görebilirsiniz.

Doğru yazımı:

birhaber (Yanlış kullanım)

bir haber (Yanlış kullanım)

bihaber ✓ (Doğru kullanım)

Cümle içinde örnek kullanım:

Zavallı çocuk, annesinin başına gelenlerden bihaber etrafa gülücük saçıyordu. Eninde sonunda acı gerçeği öğrendiğinde o gülen yüzden eser kalmayacaktır.

Bilumum

Dilimize Arapça’dan geçen ve topluca, tamamı, hepsi anlamına gelen bilumum kelimesi; bil (ile) – umum (toplu) şeklinde köklerine ayrılabilir. Toplu olarak anlamını ifade eden ve sıklıkla bilimum şeklinde yanlış yazılan bu kelimenin minimum kelimesiyle benzeşmesi, bu hatalı kullanıma sebebiyet verebiliyor. Oysa bilumum kelimesinin doğru ve yanlış yazımları aşağıda örnek bir cümleyle birlikte görülebilir.

Doğru yazımı:

bilimum (Yanlış kullanım)

bilumum ✓ (Doğru kullanım)

Cümle içinde örnek kullanım:

Dünyanın sefasını başkaları sürerken cefasını ben mi çekeceğim? Ta çocukluğumdan beri bilumum bela ve keder başımdan hiç eksik olmadı. Artık yeter!

Birader

Türkçe’ye Farsça dilinden geçen ve günlük konuşmalarda da sıklıkla yer edinen birader kelimesi, Almanca ve İngilizce’de de benzer bir şekilde “kardeş” anlamını ifade etmektedir. İngilizce’de “brother”, Almanca’da ise “brüder” kelimesinin Farsça’daki orijinal kullanımı “biradar” şeklindedir. Birader kelimesi sıklıkla bilader şeklindeki kullanımıyla yanlış olarak yazılabiliyor. Bilader şeklindeki kullanım ağızdan daha rahat çıkıyor olsa da doğru değildir.

Doğru yazımı:

bilader (Yanlış kullanım)

birader ✓ (Doğru kullanım)

Cümle içinde örnek kullanım:

Ne yapayım, geçen yine bizim biraderi meyhane köşelerinden topladım. Zavallıyı eşi terk ettiği günden beri tanınmaz hale geldi, sürekli içip içip duruyor.

Ciklet

Ağızda çiğnenen sakızla eş anlam ifade eden ciklet kelimesi, çoğunlukla ağızdan çıktığı gibi yazıldığı için yanlış bir şekilde kullanılır. Kimi zaman jiklet, kimi zaman da çiklet şeklinde yazılan bu kelimenin doğru yazılışını aşağıdan görebilirsiniz.

chiclets-peppermint

Ciklet kelimesi üzerinde bu kadar ihtilafa düşülmesinin sebebi, Chicklets isimli sakız üreticisi firmanın isminden kaynaklanıyor.

Doğru yazımı:

jiklet (Yanlış kullanım)

çiklet (Yanlış kullanım)

ciklet ✓ (Doğru kullanım)

Cümle içinde örnek kullanım:

Hayatımın en güzel dönemini 90’lı yıllarda yaşadım. Annemden aldığım bozuk paralarla bakkaldan alışveriş yapar, para üstü almak yerine cebimi cikletlerle doldururdum.

İş birliği

Ortak çalışma, beraber iş yapma, güçleri birleştirme, iş ortaklığı kurma anlamlarına gelen iş birliği kelimesinin Osmanlıca’daki aslı, teşrik-i mesai kelimesidir. İşlerin birleştirilmesi anlamına gelen bu kelime, zaman içerisinde iş birliği şeklinde kullanılmaya başlanmıştır. Ayrı olarak yazılması gereken iş birliği kelimesi, zaman zaman işbirliği şeklinde birleşik yazılarak hatalı bir şekilde cümle içinde kullanılabiliyor.

Doğru yazımı:

işbirliği (Yanlış kullanım)

iş birliği ✓ (Doğru kullanım)

Cümle içinde örnek kullanım:

Dünyayı tehdit eden teröre karşı iş birliğine giden ülkeler, istihbarat paylaşımı başta olmak üzere birçok alanda güçlerini birleştirmeye karar verdi.

İş adamı

Ticaret ve sanayi alanında yatırım yaparak şirketleri bünyesinde eleman istihdam eden kişilere iş adamı denir. Günlük konuşma dilinde işadamı şeklinde telaffuz edilse de, bu kelimenin doğru yazımı bitişik değil, ayrı yazılarak iş adamı şeklinde olmalıdır. Birbirini tamamlayan iş ve adamı kelimelerinin birleşik yazımı yanlış kullanım olacaktır.

Tıpkı iş adamı gibi, iş kadını kelimesi de ayrı olarak yazılmalıdır.

Doğru yazımı:

işadamı (Yanlış kullanım)

iş adamı ✓ (Doğru kullanım)

Cümle içinde örnek kullanım:

Kütahya’da bulunan teknik ve meslek yüksek okullarını ziyaret eden birçok iş adamı, yetkililerden bilgi alarak nitelikli eleman istihdamıyla ilgili fikir alışverişinde bulundu.

Yer altı

Yer altı kelimesinin nasıl yazılacağını merak ediyorsanız yalnız değilsiniz! Çoğunlukla yanlış kullanılan ve yeraltı şeklinde yazılan yer altı kelimesi, yer ve altı olmak üzere iki farklı kelimeden meydana gelir. Altı kelimesi yer ve yön belirttiği için yer kelimesiyle birleşik yazılamaz. Tıpkı toprak altısu altı, merdiven altı, deri altı kelimelerinde olduğu gibi alt kelimesi yön belirttiği için ayrı yazılmalıdır. Dolayısıyla bu kelime yerin altını işaret eden bir cümlede kullanılacaksa, yeraltı yerine yer altı şeklindeki bir kullanım doğru olacaktır.

Ancak “yeraltı yapılanması” gibi gizli kapaklı iş yapan bir örgütü işaret edecekse, yer altı yerine yeraltı şeklindeki kullanım doğru olacaktır.

Doğru yazımı:

yeraltı (Yanlış kullanım)

yer altı ✓ (Doğru kullanım)

Cümle içinde örnek kullanım:

Dünya genelinde gerçekleşen yer altı fay hareketlenmeleri, muhtemel bir deprem afetini tetikleyebilir.

Yurt dışı

Yurt dışı kelimesini yazarken “Yurtdışı mı, yurt dışı mı?” diye ikileme düşmeniz oldukça normaldir. Birbirine çok benzediği için sıklıkla karıştırılan bu iki kelimenin Türkçe imla kurallarına göre doğru yazımı yurt dışı şeklinde olmalıdır. Çünkü her biri farklı anlamlar taşıyan yurt ve dışı kelimeleri bir araya gelerek başka bir anlam ifade eden yeni bir kelime oluşturmuşlardır. Bu sebepten ötürü yurtdışı yerine yurt dışı şeklindeki kullanım doğru olacaktır.

Doğru yazımı:

yurtdışı (Yanlış kullanım)

yurt dışı ✓ (Doğru kullanım)

Cümle içinde örnek kullanım:

Firmamız her geçen gün yurt dışına gerçekleştirdiği ihracat miktarını artırarak ülke ekonomisine katkıda bulunmaktadır.

Kılavuz

Günlük hayatta çok sık kullanılmadığı için insanlar kılavuz kelimesinin yazımını zaman zaman klavuz ile karıştırabiliyorlar. Rehberlik eden, önderlik eden, yol gösteren anlamlarına gelen kılavuz kelimesinin doğru yazımı klavuz değil, kılavuz şeklindedir. Sıklıkla yanlış kullanılan kılavuz kelimesinin doğru ve yanlış kullanıldığı cümleleri aşağıdan görebilirsiniz. Bu sayede “Kılavuz mu, klavuz mu diye yazılır?” sorusunun cevabını öğrenebilirsiniz.

Doğru yazımı:

klavuz (Yanlış kullanım)

kılavuz ✓ (Doğru kullanım)

Cümle içinde örnek kullanım:

Peri bacalarına düzenlediğimiz turistik gezide bize yol gösteren kılavuzumuz, yöre hakkında oldukça geniş bir malumata sahipti.

Hiçbir zaman

Anlamı genellikle “hiç görülmeyen“, kesin suretle olmayacak bir olayı ifade eder. “Hiçbir zaman”  geçmişte de görülmemiş ve insanlara genellikle gelecekte de görülmeyecek olayları kimi zaman pekiştirmek anlamıyla anlatmak için kullanılır. Bütün kaynaklarda TDK tarafında da doğrulandığı üzere ayrı; “Hiçbir zaman” şeklinde yazılır.

Doğru yazımı:

hiç bir zaman (Yanlış kullanım)

hiçbir zaman ✓ (Doğru kullanım)

Cümle içinde örnek kullanım:

Ertuğrul bey hiçbir zaman kullandığı ürünleri sokaklara atarak çevreyi kirletmezdi.