Espri

Komik bir söz, nükte veya eğlenceli cümle anlamlarını karşılayan espri kelimesini çoğu zaman espiri şeklinde yanlış yazan kişilerle karşılaşabilmek mümkün. Bu kelimenin ağızdan çıktığı gibi espiri şeklinde yazılması hatalıdır. Doğru olan kullanım şekli espri şeklinde olmalıdır.

Doğru yazımı:

espiri (Yanlış kullanım)

espri ✓ (Doğru kullanım)

Cümle içinde örnek kullanım:

Bu alışkanlığı bir an önce terk et, yoksa çevrende hiç dostun kalmayacak. Ciddiyim, kimse senin o berbat derecede soğuk esprilerini çekmek zorunda değil. Çok meraklıysan aynanın karşısına geç ve kendi kendine espri yap.

Dershane

Öğrencilere ücret karşılığı ders verilen özel eğitim kurumlarını nitelemek için kullanılan dershane kelimesi, özellikle son dönemde dershanelerin kapatılmasıyla günlük hayatta da sıklıkla karşımıza çıkmaya başladı. Zaman zaman dersane şeklinde yanlış yazılan bu kelimenin doğru yazımı dershane şeklinde olmalıdır.

Doğru yazımı:

dersane (Yanlış kullanım)

dershane ✓ (Doğru kullanım)

Cümle içinde örnek kullanım:

Türk eğitim sisteminin ne kadar başarısız olduğunun bir delili de hemen her mahalleye açılan dershanelerdir. Parası olan dershaneye gidiyor, peki ya olmayan? Sene sonunda her ikisi de aynı sınava giriyor. Bu durum büyük bir fırsat eşitsizliğine yol açıyor.

Çünkü

Bir olayın sebebini açıklayan cümleden hemen önce kullandığımız çünkü kelimesi, genellikle çünki şeklinde hatalı olarak yazılır. Aşağıda doğru ve hatalı yazıldığı şekillerini görebileceğiniz bu kelimenin cümle içindeki örnek kullanımına da aşağıdan ulaşabilirsiniz.

Doğru yazımı:

çünki (Yanlış kullanım)

çünkü ✓ (Doğru kullanım)

Cümle içinde örnek kullanım:

Tamam, kabul. Bir dönem seninle arkadaşlık yapıp en mahrem sırlarımı paylaşmış olabilirim. Çünkü o zamanlar zor bir dönemden geçiyordum; sevgilim beni terk etmiş, ailem de bana sırtını dönmüştü.

Bugün

İki farklı şekilde kullanılan bugün kelimesinin bitişik mi, ayrı mı yazıldığı üzerine süregelen tartışmalara TDK son noktayı koymuş bulunuyor. Dolayısıyla “Bu gün mü, bugün mü?” şeklindeki sorulara verilecek doğru cevap”bugün” şeklinde bitişik yazım olmalıdır. Bu gün şeklindeki ayrı yazım hatalıdır.

Doğru yazımı:

bu gün (Yanlış kullanım)

bugün ✓ (Doğru kullanım)

Cümle içinde örnek kullanım:

Keşke daha önceden haber verseydin. Müneccim değil mi ki senin bugün evleneceğini bileyim? Hem davetiye gönderme, hem de “Niye gelmedin?” diye fırça at. Oh, ne ala memleket!

Birebir

Tıpkı, birbirinin aynı, tıpatıp benzer anlamını karşılayan birebir kelimesi; bazı durumlar haricinde bitişik yazılmalıdır. Bire bir şeklindeki ayrı yazım şekli hatalı olacaktır. Ancak “Borsaya yaptığım yatırım bire bir verdi” gibi ölçü belirten kullanımlarda ayrı yazılmalıdır. Bu şekilde kullanımı pek yaygın olmadığı için genelde birebir şeklinde bitişik yazılır.

Doğru yazımı:

bire bir (Yanlış kullanım)

birebir ✓ (Doğru kullanım)

Cümle içinde örnek kullanım:

Acıdan bayılmak üzereyken annemin hazırladığı ilaç geçirdiğim baş ağrısına birebir geldi. Üzerine limon sıktığı ıhlamur çayı burnumdaki sinüzit kanallarını saniyesinde tertemiz etti.

Art arda

Arka arkaya, peşi sıra, birbiri ardına gelen anlamında kullanılan art arda kelimesi sıklıkla ardarda veya ard arda gibi hatalı kullanımlarla cümle içinde geçirilebiliyor. Söz konusu kelime art arda şeklinde, ayrı olarak yazılmalıdır. Bitişik kullanımlar hatalı olacaktır.

Doğru yazımı:

ardarda (Yanlış kullanım)

ard arda (Yanlış kullanım)

art arda ✓ (Doğru kullanım)

Cümle içinde örnek kullanım:

Dükkanı soymaya çalışan hırsızları kaşla göz arasında yakalayan polisler, zanlıları yere yatırıp art arda dizdi. “Sizi kim gönderdi ulan buraya?” diye bağırırken çok korktum, sinirden oracıkta soyguncuların kafasına sıkacak gibiydi.

Poğaça

Sabah kahvaltılarının vazgeçilmezi poğaçanın nasıl yazılması gerektiğiyle ilgili hep bir karmaşa söz konusudur. Poğaça satışı gerçekleştiren dükkanlar dahi bu kelimeyi zaman zaman tabelalarına yanlış yazabiliyorlar. Oysa dilimize İtalyanca’daki focaccia‘dan geçen be kelime poğaça şeklinde yazılmalıdır.

Doğru yazımı:

poaça (Yanlış kullanım)

poğça (Yanlış kullanım)

poğaça ✓ (Doğru kullanım)

Cümle içinde örnek kullanım:

Beyaz yakalı plaza çalışanları her sabah kahvaltıda poğaça yemekten usanmazlar mı? Peynirli, kıymalı ve patatesli poğaçaları yiye yiye bir süre sonra bezmesi gerekir insanın. Sanırım günlük rutin haline geldiği için bu alışkanlıklarını kolay kolay terk edemiyorlar.

Peşi sıra

Birbiri ardına gelen, birbirini takip eden, arka arkaya veya art arda gelen anlamında kullanılan peşi sıra kelimesi ayrı olarak yazılmalıdır. Kelimenin peşisıra şeklinde birleşik olarak kullanımı hatalı olacağından, yapılması gereken peşi sıra şeklinde ayrı olarak cümle içinde kullanmaktır.

Doğru yazımı:

peşisıra (Yanlış kullanım)

peşi sıra ✓ (Doğru kullanım)

Cümle içinde örnek kullanım:

Damadın saç sakal traşı olması ve peşi sıra kıyafet alışverişine çıkmasıyla birlikte düğün salonunda da hummalı bir çalışma başladı. Konfetiler, pastalar, misafirlere ikram edilecek limonatalar… Hepsini kısa sürede yetiştirmek zorunda olan garsonlara acıdım doğrusu!

Bilirkişi

Mahkemelerde görülen davalarda konuyla alakalı teknik bilgiye sahip olan ve görüşüne başvurulan kişilere bilirkişi denir. Bilirkişiler yargılama sürecinin sağlıklı bir şekilde işlemesi için kendilerine danışılan konuyla ilgili görüş bildirirler.

Bilirkişi kelimesi yaygın kanının aksine ayrı olarak bilir kişi şeklinde değil, bitişik olarak bilirkişi diye yazılmalıdır.

Doğru yazımı:

bilir kişi (Yanlış kullanım)

bilirkişi ✓ (Doğru kullanım)

Cümle içinde örnek kullanım:

Mahkemeyi yürüten hakim doğal olarak bilgisayar teknolojileri hakkında detaylı bilgiye sahip olmadığı için bilirkişiden yardım talep etti. Şimdi bilirkişinin görevine başlamasını ve konuyla alakalı yazılı rapor vermesini bekleyeceğiz.

İş yeri

İş yapılan yer, ofis, dükkan anlamında kullanılan iş yeri kelimesi; Türkçe’de sıklıkla tartışılan ve nasıl yazılması gerektiğiyle ilgili muammanın yaşandığı kelimeler arasında yer alır. İş ve yeri kelimelerinin bir araya gelmesiyle oluşan iş yeri kelimesi işyeri olarak bitişik değil, ayrı olarak yazılır.

Doğru yazımı:

işyeri (Yanlış kullanım)

iş yeri ✓ (Doğru kullanım)

Cümle içinde örnek kullanım:

Eve gitmeden önce bizim iş yerine de bir uğra. Bak bakalım bizim çırak müşterilere iyi davranıyor mu? Geçen gün tartıştığı müşteriyi sopayla kovalarken son anda yakaladım. Yaşına ve heyecanına veriyorum ama böyle giderse işten atacağım keratayı.