Arz ederim

Devlet dairelerinde gerçekleştirilen resmî yazışmaların veya dilekçelerin sonuna eklenen arz ederim kelimesi, kişinin kendinden bir üst makamdan talepte bulunması durumunda kullanılır. Eğer üst bir makamdaki kişi, altında çalışan kişiden bir şey talep edecekse rica ederim kalıbını kullanmalıdır. Telaffuz edildiği gibi arzederim şeklindeki kullanım yanlış olacağından ayrı olarak arz ederim şeklinde yazılmalıdır.

Doğru yazımı:

arzederim (Yanlış kullanım)

arz ederim ✓ (Doğru kullanım)

Cümle içinde örnek kullanım:

Dilekçeyi kaleme aldın mı? Harika. Sonuna “Gereğinin yapılmasını ivedilikle arz ederim” yazmayı da unutma. Şu sıra memurların aklı bir karış havada, unutur giderler, ruhun bile duymaz. Aman diyeyim.

Ya da

TDK’nın yazım kılavuzuna bakıldığında karşımıza tartışmalı ya da kelimesinin nasıl yazılması gerektiğiyle ilgili bilgiler de listeleniyor. Buna her tıpkı dahi anlamındaki -de/da ekinde olduğu gibi, ya da kelimesinin yazımında dahi da ekinin ayrı yazılması gerekir. Yani ilgili kelime yada yerine ya da şeklinde yazılmalıdır.

Doğru yazımı:

yada (Yanlış kullanım)

ya da ✓ (Doğru kullanım)

Cümle içinde örnek kullanım:

“Ya kendin gel, ya da haber yolla” diyen şaire bu dizeleri yazdıran şey neydi acaba? Nasıl bir aşk acısı, nasıl bir hasret bu satırları kaleme aldırabilirdi ki? Dostum, bu aşk acısının insana yaptırmayacağı şey neredeyse yok gibi.

Yasa dışı

Yasaya aykırı, kanuna muhalif ve illegal anlamlarına gelen yasa dışı kelimesinin nasıl yazılacağı halen daha tartışılan bir konudur. Bir kesim bu kelimenin ağızdan çıktığı gibi birleşik olarak yasadışı şeklinde yazılması gerektiğini savunurken, TDK sözcüğün doğru kullanımının yasa dışı şeklinde ayrı olarak yazılması gerektiğini belirterek tartışmalara son vermiştir.

Doğru yazımı:

yasadışı (Yanlış kullanım)

yasa dışı ✓ (Doğru kullanım)

Cümle içinde örnek kullanım:

Silah kaçırma, uyuşturucu satışı, çocuk kaçırma, rüşvet, haraç… Çocukluğundan beri hapse girip çıkan bu adamın hayatı tamamen yasa dışı işler üzerine kuruluydu resmen. Neyse ki şimdilerde tövbe edip geçmişine bir sünger çekti.

Tam sayı

Matematikte kendine önemli bir yer edinen tam sayılar, bir sayının ondalık değerlere sahip olmadığı durumları nitelemek için kullanılır. Söz konusu bu kelime ağızdan çıkarken tamsayı şeklinde bitişik telaffuz edildiği için, çoğu zaman yine bu şekilde bitişik olarak yazılır. Ancak bu kelimenin doğru yazımı ayrı olarak tam sayı şeklinde olmalıdır.

Doğru yazımı:

tamsayı (Yanlış kullanım)

tam sayı ✓ (Doğru kullanım)

Cümle içinde örnek kullanım:

Çocukluğumdan beri matematiğe hiçbir zaman kafam basmamıştı zaten. Bırak ondalık sayıları, daha tam sayılar konusu işlenirken bile benim gözüm hep dışardaydı. Hiçbir zaman matematiği sevemeyeceğim sanırım.

Özveri

Bir iş yaparken çok titiz ve hassas davranmak, özen göstererek yaklaşmak, fedakarlık yapmak anlamlarında kullanılan özveri kelimesi; genellikle öz veri şeklinde ayrı yazılarak hatalı bir şekilde cümle içinde kullanılabiliyor. Oysa öz ve veri kelimelerinin birleşimiyle meydana gelen bu kelime özveri şeklinde birleşik olarak yazılmalıdır.

Doğru yazımı:

öz veri (Yanlış kullanım)

özveri ✓ (Doğru kullanım)

Cümle içinde örnek kullanım:

Her şeyden önce yaptığın işe saygın olacak. Yaptığın işin ederi kadar para kazanamıyor olmasan da, en azından kendi yaptığın işe saygı duymalı ve elinden gelen özveriyi göstermelisin. Ancak bu sayede işin hobin haline gelir ve çalışmaktan asla sıkılmazsın.

Gayrimüslim

Osmanlı döneminde Müslüman olmayan vatandaşlara gayrimüslim denirdi. Müslüman olmayan kimse anlamına gelen bu kelime, aslen Arapça’dan dilimize yerleşmiştir. Türkçe’de yazılırken sıklıkla hata yapılan kelimeler arasında yer alır. Müslüman olmayan anlamındaki bu kelimenin doğru yazımı gayrı müslim değil,  gayrimüslim şeklinde olmalıdır.

Doğru yazımı:

gayrımüslim (Yanlış kullanım)

gayrı müslim (Yanlış kullanım)

gayr-ı müslim (Yanlış kullanım)

gayrimüslim ✓ (Doğru kullanım)

Cümle içinde örnek kullanım:

Bana kalırsa kimse Osmanlı döneminde gayrimüslimlere zulüm yapıldığını iddia edemez. Aksine, inandıkları dinin gereklerini yerine getirebilmeleri için tüm imkânlar seferber edilmiş, hiçbir şekilde haksızlığa maruz kalmamışlardır.

Öz güven

Kişinin kendisine güvenmesi, saygı duyması veya kendinden emin olması durumunu tanımlayan öz güven kelimesi; Türkçe’de nasıl yazılması gerektiği noktasında ihtilafa düşülen belli başlı sözcükler arasında yer alır. Bir kesim özgüven şeklinde birleşik olarak yazılması gerektiğini savunurken, TDK kelimenin doğru yazımının öz güven şeklinde olması gerektiğini belirtmiştir.

Doğru yazımı:

özgüven (Yanlış kullanım)

öz güven ✓ (Doğru kullanım)

Cümle içinde örnek kullanım:

Çocukluğumda babamdan yediğim dayaklar yüzünden halen daha panik atak tedavisi görüyorum. Kullandığım ilaçlar sonucu hızla kilo aldım, insan içine çıkamaz oldum. Bugün kendime olan öz güvenim yerlerdeyse, bunun sebebi bellidir.

Otopark

Dilimize İngilizce’den geçen otopark kelimesinin orijinali autopark şeklindedir. Arabaların park edildiği boş alanlara otopark ismi verilir. İngilizce’de olduğu gibi Türkçe’de de bitişik yazılması gereken bu kelime, çoğu zaman oto park şeklinde hatalı olarak yazılabiliyor. Oysa kelimenin doğru kullanımı otopark şeklinde olmalıdır.

Doğru yazımı:

oto park (Yanlış kullanım)

otopark ✓ (Doğru kullanım)

Cümle içinde örnek kullanım:

Neredeyse yarım saattir arabayla sokakları turluyorum, halen daha park edebilecek boş bir alan bulamadım. Böyle giderse en son arabayı bir otoparka çekmek ve saatliğine en az 20 lira para ödemek zorunda kalacağım.

Şu an

Türkçe’de imla kurallarına uygun bir şekilde nasıl yazılacağı en çok tartışılan kelimeler arasında yer alan şu an kelimesi hakkındaki muammaya TDK son noktayı koymuş bulunuyor. Şu ve an kelimelerinin bir araya gelmesiyle oluşan şu an kelimesinin bitişik şekildeki (şuan) kullanımı hatalı olacaktır. Doğru yazımı şu an şeklindedir.

Doğru yazımı:

şuan (Yanlış kullanım)

şu an ✓ (Doğru kullanım)

Cümle içinde örnek kullanım:

Doktorun söylediğine göre şu an için yapılacak hiçbir şey yok. Sabır ve tevekkül içinde dua edip bir an önce ayağa kalkması için beklemekten başka…

Birçok

Birden fazla, bir sürü manasına gelen birçok kelimesi, Türkçe bir sözcüktür. Genellikle ağızdan biçok veya bir çok gibi ayrı telaffuzlarda çıktığı için yazılırken hata yapılması mümkündür. Oysa kelimenin bu şekillerde kullanımı hatalı olacaktır. Birçok kelimesi birleşik yazıldığı gibi, bu kelimeye u harfinin eklenmesiyle oluşan birçoğu kelimesi de birleşik yazılmalıdır.

Doğru yazımı:

bir çok (Yanlış kullanım)

biçok (Yanlış kullanım)

birçok ✓ (Doğru kullanım)

Cümle içinde örnek kullanım:

ABD’nin doğu eyaletlerini kasıp kavuran hortum afeti sonucu Arizona’da yaşayan birçok insan evini terk etmek zorunda kaldı. Geçici bir süreliğine akrabalarına misafir olmak zorunda kalan ev sahipleri, Başkan Obama’ya seslenerek kendilerine yardım eli uzatılmasını istedi.