Tespit

Dilimize Arapça’dan geçen ve bir durumu saptama, belirleme manasında kullanılan tespit kelimesi, bazen tesbit şeklinde yazılarak cümle içlerinde hatalı kullanımlara maruz kalabiliyor. Oysa bu kelimenin doğru yazımı tesbit değil, tespit şeklinde olmalıdır. Telaffuz ederken tesbit şeklinde ağızdan çıkması bu hatalı kullanımın başlıca sebebidir.

Doğru yazımı:

tesbit (Yanlış kullanım)

tespid (Yanlış kullanım)

tespit ✓ (Doğru kullanım)

Cümle içinde örnek kullanım:

Aslında haklı tespitleri de yok değil, ancak konuşurken ağzını yayması ve anlamsız el kol hareketleri dikkatleri dağıtıp söylediklerine gölge düşürüyor. Akıcı bir şekilde konuşmak için de diksiyon eğitimi alması faydalı olacaktır.

Tıraş

Sakal ve bıyık gibi yüzde oluşan tüyleri kesme, kazıma anlamında kullanılan tıraş kelimesi; Türkçe’de yazımı muamma haline gelen kelimeler arasında yer alır. Dilimize Farsça’daki taraş kelimesinden geçen tıraş, çoğu zaman traş şeklinde hatalı olarak yazılır. Oysa bu kelimenin doğru yazımı tıraş şeklinde olmalıdır.

Doğru yazımı:

traş (Yanlış kullanım)

tıraş ✓ (Doğru kullanım)

Cümle içinde örnek kullanım:

Askere gitmeden önce iyi bir berbere gözükmende fayda olabilir. Senin gibi acemi erler tarafından tıraş edilmek istemiyorsan önceden saçlarını kestir. Askerdeki berberler tıraş etmiyor, resmen koyun kırpar gibi saçları yoluyor.

Terk etmek

Bir kişiden veya mekandan ayrılma durumunda kullanılan terk etmek kelimesi, terk ve etmek sözcüklerinin bir araya gelmesiyle oluşan bir birleşik fiildir. Terk etmek kelimesi ayrı yazıldığı gibi; terketti, terkediyorum, terkedildim gibi kelimeler de mutlaka terk etti, terk ediyorum, terk edildim şeklinde ayrı olarak yazılmalıdır.

Doğru yazımı:

terketmek (Yanlış kullanım)

terk etmek ✓ (Doğru kullanım)

Cümle içinde örnek kullanım:

Ne zaman evde yalnız kalsam balkona çıkar, bir sigara yakar ve İbrahim Tatlıses’in o güzel şarkısını gözüm kapalı dinlerim: Terk etmek ne kadar kolay, sen kolay olanı seçtin…

Tam sayı

Matematikte kendine önemli bir yer edinen tam sayılar, bir sayının ondalık değerlere sahip olmadığı durumları nitelemek için kullanılır. Söz konusu bu kelime ağızdan çıkarken tamsayı şeklinde bitişik telaffuz edildiği için, çoğu zaman yine bu şekilde bitişik olarak yazılır. Ancak bu kelimenin doğru yazımı ayrı olarak tam sayı şeklinde olmalıdır.

Doğru yazımı:

tamsayı (Yanlış kullanım)

tam sayı ✓ (Doğru kullanım)

Cümle içinde örnek kullanım:

Çocukluğumdan beri matematiğe hiçbir zaman kafam basmamıştı zaten. Bırak ondalık sayıları, daha tam sayılar konusu işlenirken bile benim gözüm hep dışardaydı. Hiçbir zaman matematiği sevemeyeceğim sanırım.